Jesse Pollak, đồng sáng lập Base, vừa thừa nhận điều mà cả mạng lưới đã thì thầm suốt sáu tháng qua: chiến lược xã hội của họ đã thất bại. “Chúng tôi đã đặt cược sai vào MiniApps và token xã hội. Cộng đồng không còn muốn thêm một ứng dụng chat hay meme nữa.” Ông nói thẳng trên Warpcast, không che giấu sự thất vọng. Nhưng thay vì chìm trong hối tiếc, Jesse tuyên bố sẽ chuyển hướng toàn bộ tài nguyên sang ba trụ cột mới: giao dịch, thanh toán và tác nhân AI (Agent). Bạn nghĩ Base đang chết? Sai rồi. Nó đang thay da đổi thịt – nhưng lần này, tôi sẽ nhìn vào code, không phải lời hứa.
Tại sao lại là bây giờ? Base ra mắt vào tháng 8/2023 với kỳ vọng trở thành “thành phố trên đồi” cho mọi ứng dụng xã hội. Họ đổ hàng triệu đô la vào Farcaster, Zora, và các mini-app được thiết kế để giữ chân người dùng. Nhưng thực tế phũ phàng: L2 đã có quá nhiều “ảo ảnh” xã hội – token của các ứng dụng này mất hơn 80% giá trị kể từ đỉnh. Người dùng không đến để xây dựng danh tính; họ đến để giao dịch và kiếm lời. Jesse nhận ra rằng Base không thể cạnh tranh với Solana hay Ethereum trong mảng mạng xã hội, nơi mà người dùng đã quá tải với các ứng dụng yêu cầu gas fee và phí gửi tin nhắn. Vì thế, ông hạ quyết tâm: “Chúng ta sẽ trở lại với bản chất của blockchain – giá trị trao đổi và tự động hóa.”
Bây giờ, hãy đi vào chi tiết kỹ thuật và dữ liệu. Ba trụ cột mà Jesse đặt ra là: (1) Giao dịch (Trading) – bao gồm hợp đồng tương lai vĩnh viễn, thị trường dự đoán, và tài sản mã hóa truyền thống (tokenized stocks); (2) Thanh toán (Payments) – tập trung vào stablecoin như USDC, với mục tiêu biến Base thành lớp thanh toán chi phí thấp cho Coinbase Commerce và các sàn thương mại điện tử; (3) Tác nhân AI (Agents) – hỗ trợ các AI agent có thể tự động thực hiện giao dịch, quản lý tài sản, và thậm chí phát hành token riêng. Điều này nghe có vẻ quen thuộc? Đúng, đó là cách mà Arbitrum và Optimism đã hứa từ năm 2022. Nhưng điểm khác biệt là Base có lợi thế của một công ty đại chúng: Coinbase. Họ có đội ngũ pháp lý sẵn sàng, cơ sở người dùng 100 triệu, và quan trọng nhất – sự tin tưởng từ các cơ quan quản lý Hoa Kỳ. Tuy nhiên, hãy nhìn vào con số. Base hiện có TVL khoảng 2-3 tỷ USD, đứng thứ ba trong số các L2, sau Arbitrum (5-8 tỷ) và Optimism (1-2 tỷ). Nhưng về khối lượng giao dịch, Base đã vượt qua Optimism nhờ các memecoin và DeFi cơ bản. Vấn đề là: họ không có hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perp) nào đáng kể – một mảnh ghép cực kỳ quan trọng trong thị trường tăng giá này. Jesse thừa nhận điều đó: “Chúng tôi đang thua xa ở mảng perp và prediction markets. Đây là lý do chính để chuyển hướng.”
Điểm mấu chốt ở đây là gì? Họ đang “đốt cầu” với mảng xã hội, nhưng liệu có chắc ba trụ cột mới sẽ thành công? Tôi không nghĩ vậy – ít nhất là trong ngắn hạn. Hãy nhìn vào góc nhìn phản trực giác. Mọi người đều nói rằng “Agent AI là tương lai”, nhưng thực tế, việc xây dựng một môi trường thực thi cho agent an toàn và phi tập trung chưa từng có ai làm được. Các dự án như Fetch.ai, Autonolas đã thử nhưng thất bại vì thiếu người dùng thực tế. Base lại thông minh hơn: họ sẽ tận dụng coinbase’s compliance để cho phép agent sở hữu tài sản thực (như cổ phiếu mã hóa) – điều mà chưa L2 nào dám làm vì rủi ro pháp lý. Và đây chính là lợi thế “kẻ thách thức” của họ. Nhưng đồng thời, họ cũng đang tạo ra một vấn đề mới: sự phụ thuộc quá mức vào Coinbase. Nếu một ngày nào đó SEC điều tra Coinbase, Base sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Jesse thừa nhận “cực kỳ khó khăn để phát triển một mạng lưới phi tập trung ngay trong một công ty đại chúng” – đó không chỉ là lời than thở, mà là một cảnh báo.
Vậy chúng ta cần theo dõi điều gì? Trong 3 tháng tới, hãy chú ý đến ba tín hiệu: (1) Azul (sổ cái riêng tư), Beryl (thanh toán), và B20 (agent) có thực sự ra mắt với sản phẩm khả dụng? (2) Base có thể thu hút được dự án perp nào lớn như dYdX hay Synthetix không? (3) Có bao nhiêu AI agent thực sự được triển khai trên Base? Nếu cả ba đều tiến triển, câu chuyện “Base trở lại” sẽ được củng cố. Nhưng nếu chỉ là “powerpoint”, thị trường sẽ phạt nặng. Tôi đã sống qua năm 2017, 2020, và 2022 – những lần tái cấu trúc chiến lược thường mất 12-18 tháng để sinh lợi. Base có tiền, có người, và có một đội ngũ lãnh đạo dũng cảm. Nhưng thời gian không chờ ai. Liệu họ có thể chạy nhanh hơn sự chán nản của cộng đồng? Câu trả lời sẽ có sau 6 tháng nữa.