Tháng 7/2024, Odos - từng là top 5 DEX aggregator toàn cầu - tuyên bố đóng cửa hoàn toàn. Giao dịch hàng tháng của nó giảm từ 78.5 tỷ USD xuống còn 1.6 tỷ USD. Một cú rơi 98% chỉ trong vài tháng. Không phải do hack, không phải do cơ quan quản lý. Chỉ đơn giản là không ai cần nó nữa.
Đây không phải là một cái chết bất ngờ. Nó giống như một cơn đau tim được báo trước bởi hàng loạt dấu hiệu cảnh báo. Nhưng hầu hết mọi người đều nhắm mắt làm ngơ.
Tôi, với 28 năm trong ngành, đã chứng kiến quá nhiều kịch bản tương tự. Từ EOS đến Axie, từ LUNA đến Odos: cùng một kịch bản, khác tên gọi. Hype tạo ra đỉnh, nhưng không có giá trị thực nào giữ được nó.
Odos là ai? Odos là một DEX aggregator - một giao thức thông minh có nhiệm vụ tìm ra con đường tốt nhất để thực hiện một giao dịch trên nhiều sàn DEX khác nhau. Nó từng dẫn đầu về front-end routing, xử lý hơn 1.040 tỷ USD giao dịch trong 4 năm. Đỉnh điểm, nó chiếm vị trí thứ 5 trong số các aggregator. Nhưng đó là quá khứ.
Vấn đề bắt đầu khi thị trường chuyển từ tăng sang đi ngang. Lượng giao dịch giảm mạnh. Các đối thủ như 1inch, Cowswap, KyberSwap có token để thưởng cho người dùng, có cộng đồng trung thành. Còn Odos? Không có gì. Nó chỉ là một công cụ, và công cụ thì dễ bị thay thế.
Tại sao Odos thất bại? Phân tích của tôi chỉ ra ba lý do chính.
Thứ nhất: Không có token - không có chất kết dính. Odos không phát hành token. Điều này nghe có vẻ "sạch sẽ" nhưng lại là con dao hai lưỡi. Trong thị trường crypto, token không chỉ là phương tiện thanh toán, nó là công cụ để gắn kết người dùng. Khi không có token, người dùng không có lý do gì để ở lại khi có lựa chọn tốt hơn. Họ chỉ đến khi được airdrop hay ưu đãi phí, và bỏ đi khi không còn lợi ích. Điều này giải thích tại sao doanh thu của Odos lao dốc 98% - đó là sự sụp đổ của một mô hình không có loyalty.
Tôi đã từng mắc sai lầm tương tự với EOS năm 2017. Khi đó tôi đầu tư 50 BTC vì tin vào lời hứa kỹ thuật. Sau đó tôi phát hiện contract có lỗ hổng. Từ đó, tôi không bao giờ đầu tư vào dự án nào mà không tự audit code và phân tích tokenomics. Odos không có token, tôi đã cảnh báo từ năm 2022 trên Twitter: "Dự án không có tokenomics giống như cơ thể không có xương. Không thể đứng vững."
Thứ hai: Không có moat công nghệ. Odos từng nổi bật về thuật toán routing. Nhưng 1 inch nhanh chóng bắt kịp và bổ sung thêm MEV protection. Cowswap ra mắt với kiến trúc intent-based, bỏ qua khái niệm gas fee. KyberSwap có dynamic fee. Odos thì không có gì mới trong suốt 2 năm qua. Khi công nghệ trở thành hàng hóa, lợi thế cạnh tranh biến mất.
Thứ ba: Phụ thuộc hoàn toàn vào đầu cơ. Odos kiếm tiền từ phí giao dịch. Khi thị trường sôi động, dòng tiền đổ vào. Khi thị trường đi ngang, mọi thứ khô cạn. Mô hình này cực kỳ mỏng manh. Nó giống như một người bán kem chỉ kiếm được tiền vào mùa hè. Mùa đông đến là chết.
Ai được lợi từ cái chết của Odos? Ngay lập tức, dòng chảy thanh khoản sẽ quay trở lại các DEX gốc như Uniswap, Curve, và các aggregator hàng đầu như 1inch, Cowswap. Cơ hội lớn cho những ai biết nắm bắt. Các nhà đầu tư thông minh sẽ theo dõi on-chain data để xem khối lượng giao dịch di chuyển về đâu.
Nhưng còn một hệ quả sâu xa hơn: Thị trường đang thanh lọc. Odos là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả các dự án DeFi không có token hoặc tokenomics yếu. Nếu bạn đang hold một token của một aggregator nhỏ, hãy hỏi: nó có điểm gì khác biệt? Nếu câu trả lời là "không